बेइजिङ । दक्षिण एसियामा राम्रो प्रभाव बनाएको भारतलाई परास्त गर्न बेइजिङले आर्थिक र सैन्य प्रभाव बढाउने योजना ल्याएका छन्। जसका लागि चिनियाँ राष्ट्रपति सि जिनपिङको महत्वाकांक्षी परियोजना बेल्ट रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) को सुरुवात गरे पनि अपेक्षित परिणाम ल्याउन सकेको छैन। दक्षिण एसियामा बीआरआई अन्तर्गतको परियोजना सुरु नै हुन सकेको छैन। चीनले ठूला पूर्वाधार निर्माणमा लगानी गर्ने वाचा गरेको भए पनि बंगलादेश, म्यानमार, नेपाल, पाकिस्तान, श्रीलंकालगायत देशमा आयोजनाहरू ठप्प छन्।

बेइजिङलाई क्षेत्रीय राजनीतिमा ठूलो अवसर दिने माल्दिभ्सले चीनको सैन्य उपस्थिति सावधानीपूर्वक बढाउने रणनीति बुझेको छ। माल्दिभ्समा अहिले ढिलाइ र लागत वृद्धिको सामना गर्नुपरेको छजबकि धेरै अझै कागजमा नै छन्। अब चिनियाँ ऋणका कारण श्रीलंकामा चलिरहेको आर्थिक संकटको लागि कोषलाई जिम्मेवार मानिएको छ। पाकिस्तानको आर्थिक अवस्था कमजोर बन्दै गएको छ। यसबाट कार्यान्वयन हुन्छ, यी देशहरूमा चीनको नेतृत्वमा आयोजनाहरू अहिले झनै कठिन छन्।

Advertisement

चीनले पूर्वाधारको माध्यमबाट विश्वभर आफ्नो टेन्टेक्ल विस्तार गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। बीआरआईलाई दक्षिण एसियामा धकेल्दै बेइजिङले आफ्नो व्यापारलाई पनि बढावा दिन चाहन्छ। भारतलाई प्रतिवाद गर्ने उद्देश्यले बीआरआई परियोजनाहरूले चीनलाई बंगाल, हिन्द महासागर र अरब सागरको बाटो हुँदै खाडीमा सहज पहुँच पुर्‍याउन मद्दत गर्नेछ। चीन-पाकिस्तान आर्थिक करिडोर (सीपीईसी) भइरहेको ढिलाइले पनि धेरै प्रश्‍नहरु उब्जाएको छ।

श्रीलंका चीनको ऋणमा धेरै निर्भर छ, देशमा पर्याप्त विदेशी सञ्चितिको अभाव हुँदा अभूतपूर्व संकटबाट गुज्रिरहेको छ। अत्यावश्यक वस्तुहरू आयात गर्न र बाह्य ऋण फिर्ता गर्न। हम्बनटोटा बन्दरगाह र मत्तला राजपक्षे इन्टरनेशनल जस्ता चिनियाँ निर्मित ठूला टिकट परियोजनाहरू एयरपोर्ट आर्थिक रूपमा अव्यवहारिक बनेको छ, जसले श्रीलंकाको समस्यामा थपेको छ।

यसरी, कोलम्बो पोर्ट सिटी वा एलिभेटेड एक्सप्रेसवे जस्ता अन्य प्रस्तावित बीआरआई परियोजनाहरू चर्को विरोधको सामना गरेका छन्। नेपालमा पनि चिनियाँ परियोजनाहरु टेक अफ गर्न संघर्ष गरिरहेका छन्। करिब पाँच वर्षअघि बेइजिङले विद्युत आयोजना, रेल र सडक पूर्वाधार र विश्वविद्यालयमा लगानी गर्ने गरेको थियो। चिनियाँ ऋणको जालले अहिले विश्‍व त्रसित बनेको छ। यसबाहेक, चिनियाँहरूले वातावरणलाई सम्भावित नोक्सान गर्ने चिन्ताहरू छन्।

परियोजनाहरू हुन सक्छ। पछिल्लो समय दुई देशबीचको सम्बन्ध हिमालका छिमेकीहरूले जग्गा अतिक्रमणको आरोप लगाएपछि आक्रोशित भएका छन्। चीन, व्यापार नाकाबन्दी बाहेक बेइजिङको जबरजस्ती कूटनीतिको बारेमा चिन्ता।

माल्दिभ्समा पनि वेलाना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल जस्ता चिनियाँ परियोजनाहरू देखिएका छन्। माल्दिभ्स सरकारले असफल भएका ठेकेदारहरूलाई कालोसूचीमा राख्ने योजना बनाएको छ। समयसीमा भित्र परियोजनाहरू पूरा नगर्ने चिनियाँ कम्पनीहरुलाई कालोसूचीमा राखेको हो। चिनियाँ पूर्वाधार परियोजनाहरू कडा ऋण चुक्ता शर्तहरू भएकाले माल्दिभ्सले चीनलाई कम्तिमा ३.४ बिलियन अमेरिकी डलरको ऋण उठाएको र यसले यसको बाह्यमा भारी बोझ राखेको छ।

यसले माल्दिभ्सलाई ऋणमा डुबेका देशको सूचीको नवौं स्थानमा राखिएको छ। सन् २०२० को विश्व बैंकको प्रतिवेदनमा संकट वा उच्च जोखिममा रहेको भारतले ठूलो घोषणा गरेको छ। माल्दिभ्सका राष्ट्रपति इब्राहिम सोलिहले ‘इन्डिया फर्स्ट’ नीति घोषणा गरेका छन् । चीनले बीआरआईअन्तर्गत बंगलादेशमा पावर प्लान्टदेखि पानीमा यातायात जडानसम्मका धेरै परियोजनाहरू कार्यान्वयन गर्ने योजना बनाएको थियो।

बंगलादेशले औद्योगिक विकासमा चासो गुमाएको छ। चिनियाँ ऋण अमेरिकालाई बढी आकर्षक, भरपर्दो र दिगो मानिन्छ। साथै, चिनियाँ लगानी बढ्दै गएपछि धेरै विज्ञहरूले बंगलादेशमा चीनको बढ्दो आर्थिक प्रभावको बारेमा चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। उत्पीडन र उत्पीडनका कारण बंगलादेशमा चीनप्रतिको भावना बढ्दै गएको छ। चिनियाँहरूले स्थानीय मजदुर र सशस्त्र बल अधिकारीहरूलाई दुर्व्यवहार गरेको छ। १४ औं बीआरआई परियोजनाहरूलाई गाह्रो बनाउँछ।
म्यानमारमा बीआरआई परियोजनाहरू चीनका लागि महत्त्वपूर्ण छन् किनभने यसले चीनलाई खाडीमा सीधा प्रवेश अनुमति दिन्छ।

बिज्ञापन
green_resturant_ad