काठमाडौं – भ्रष्टाचार र सामाजिक सञ्जाल प्रतिबन्धविरुद्ध सोमबार (भदौ २२) काठमाडौंलगायत देशका प्रमुख शहरहरूमा Gen Z (सन् १९९७–२०१२ मा जन्मिएका युवा) को प्रदर्शनमा सरकारले बर्बर दमन गरेको छ। प्रहरीले अन्धाधुन्ध गोली चलाउँदा १९ जनाको मृत्यु भएको छ भने ४२२ जना घाइते छन्। स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार घाइतेमध्ये एक दर्जनभन्दा बढीको अवस्था गम्भीर छ। काठमाडौंमा १७ र सुनसरीमा २ जनाको मृत्यु भएको हो। मृतक र घाइतेमध्ये अधिकांश ३० वर्षमुनिका छन्। यो संघीय गणतन्त्रपछिको सबैभन्दा ठूलो हताहती भएको प्रदर्शन हो।
प्रदर्शन माइतीघर मण्डलाबाट सुरु भई नयाँ बानेश्वर र सिंहदरबार क्षेत्रमा पुगेको थियो। प्रदर्शनकारीले संसद् भवन प्रवेश गर्न खोज्दा प्रहरीले लाठीचार्ज, अश्रुग्यास र गोली चलाएको थियो। स्थिति अनियन्त्रित भएपछि काठमाडौं प्रशासनले नयाँ बानेश्वर र सिंहदरबारमा कर्फ्यु लगायो, तर प्रदर्शनकारीले बेलुकीसम्म कर्फ्यु अवज्ञा गरे। भ्रष्टाचारविरोधी र सामाजिक सञ्जाल खोल्नुपर्ने माग राख्दै युवाहरूले नारा लगाएका थिए। आक्रोशित भीडले गाडी र एम्बुलेन्समा आगजनी र सार्वजनिक सम्पत्तिमा तोडफोड गरेको प्रहरीको भनाइ छ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार सिभिल अस्पतालमा १७० घाइते, ट्रमा सेन्टरमा ५९, एभरेस्टमा १०२, केएमसीमा ३१ र त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा १८ जना उपचाररत छन्। ट्रमा सेन्टरमा ८, सिभिल र एभरेस्टमा ३–३, केएमसीमा २ र धरानको बिपी प्रतिष्ठानमा २ जनाको मृत्यु भएको छ। मृतकमा श्रीराम चौलागाई (१९), सुलभराज श्रेष्ठ (२१) लगायत छन्।
प्रदर्शन भ्रष्टाचार र सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक, युट्युबसहित २६ प्लेटफर्म) प्रतिबन्धविरुद्ध केन्द्रित थियो। टिकटकमा नेताका छोराछोरीको विलासितामाथि भिडियो भाइरल भएपछि आन्दोलन चर्किएको हो। प्रहरीको कमजोर रणनीति र गृहमन्त्री रमेश लेखकको लापरबाहीले हिंसा भड्किएको भन्दै उनले सोमबार साँझ राजीनामा दिएका छन्। राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग र नेपाल बारले दमनको निन्दा गर्दै दोषीलाई कारबाही र घाइतेको निःशुल्क उपचार गर्न माग गरेका छन्। नेपाली कांग्रेसले सरकारबाट बाहिरिनुपर्ने माग गरेको छ। Gen Z को आन्दोलनले युवा शक्ति देखाए पनि दमनले ठूलो क्षति भएको छ। संवादको बाटो खोज्न जरुरी छ।
