गोरखपुर भारत : कृत्रिम बुद्धिमत्ताले पत्रकारितालाई केही हदसम्म सहज बनाएको भ्रम सिर्जना गरे पनि यो मानवीय बुद्धिमत्ताबाट सञ्चालित पत्रकारिताका लागि एक संकटको रूपमा फैलिँदै गएको छ। यसले विश्वव्यापी रूपमा पत्रकारिताको व्यावसायीकरणको सम्भावना बढाइरहेको छ।
उक्त विचार गोरखपुर विश्वविद्यालयका पूर्व कुलपति तथा राजनीति शास्त्रका प्राध्यापक डा. श्री प्रकाशमणि त्रिपाठीले व्यक्त गर्नुभयो। उहाँ गोरखपुर जर्नलिस्ट एसोसिएसन र प्रेस क्लब गोरखपुरको संयुक्त आयोजनामा सञ्चालित “कृत्रिम बुद्धिमत्ता र पत्रकारिता” विषयक अन्तर्राष्ट्रिय संगोष्ठीको अध्यक्षता गर्दै बोल्दै हुनुहुन्थ्यो।
सो अवसरमा गोजएद्वारा सञ्चालित “पत्रकार फूल नारायण धर द्विवेदी स्मृति पुस्तकालय” को उद्घाटन गरियो। साथै गोजएद्वारा आफ्ना सदस्यहरूलाई प्रदान गरिने विशेष सवारी स्टिकरको पनि लोकार्पण नेपालबाट आएका लुम्बिनी प्रेस क्लबका अध्यक्ष कमल राय माझी, मन्त्री प्रकाश न्यौपाने र कोषाध्यक्ष विष्णु भट्टराईद्वारा गरियो।
त्यस्तै पत्रकार श्री शफी आजमीलाई “स्व. पत्रकार योगेश्वर सिंह स्मृति सम्मान”, पत्रकार आनन्द रायलाई “फोटो पत्रकार स्व. डी.के. गुप्ता स्मृति सम्मान”, पत्रकार श्री राजीव ओझालाई “पत्रकार स्व. धर्मेन्द्र मिश्रा स्मृति सम्मान”, समाचार वाचिका सुकीर्ति अस्थानालाई “लोकगायिका स्व. मैनावती देवी श्रीवास्तव स्मृति सम्मान”, तथा उर्दू साहित्यकार तथा पत्रकार श्रीमती दरख्शां ताजवरलाई “स्व. उर्मिला शुक्ला स्मृति सम्मान” प्रदान गरियो।
डा. त्रिपाठीले भन्नुभयो, “स्वाभाविक बुद्धिमत्ता सामाजिक सरोकारहरूलाई अघि बढाउँछ, तर कृत्रिम बुद्धिमत्ताले सबै सीमा तोडिदिन्छ। समाचार पढ्न होइन, बेच्नको लागि काम गरिरहेको देखिन्छ। हामी सम्पन्नताका दौडमा अन्धो भएर इन्टरनेटका गुलाम बनिरहेका छौँ।”
मुख्य अतिथि राष्ट्रिय सहारा कानपुरका स्थानीय सम्पादक श्री मनोज तिवारीले भने, “कृत्रिम बुद्धिमत्ताले गलत सूचनाहरूलाई सजाएर प्रस्तुत गर्छ। यदि यसले यस्तै गति लियो भने यो पत्रकारिताका लागि ‘भस्मासुर’ सावित हुनेछ। तर हाम्रा पत्रकार सजग छन् र तिनीहरू यसका प्रभावमा पर्ने छैनन्।”
विषय प्रवर्तनका क्रममा मेजर डा. श्री भगवान सिंहले भने, “कृत्रिम बुद्धिमत्ता नयाँ शक्तिका रूपमा उदाइरहेको छ। यसको नकारात्मक प्रभावप्रति सचेत रहन आवश्यक छ, नत्र गलत सूचना फैलन सक्छ, जुन पत्रकारिताका लागि घातक हुनेछ।”
मुख्य वक्ता प्रा. चितरञ्जन मिश्रले भने, “आजको युग शब्द र अवधारणाहरूको अवमूल्यनको समय हो। सामाजिक सञ्जाल र इन्टरनेटले हाम्रो स्मृति कमजोर बनाएको छ। कृत्रिम बुद्धिमत्तालाई भाषा र विचारको विकासप्रति सबैभन्दा क्रूर विश्वासघातको संज्ञा दिन चाहन्छु। यो सूचना क्रान्तिलाई सूचना भ्रान्तिमा बदलिरहेको छ।”
विशिष्ट वक्ता वरिष्ठ अधिवक्ता अशोक नारायण धर दुबेले भने, “प्रश्न उठ्छ, के कृत्रिम बुद्धिमत्ता पत्रकारको मित्र हो वा शत्रु? जस्तै हामी अदालतमा सत्यको प्रमाण दिन्छौँ, त्यस्तै पत्रकारितामा पनि सतर्कतापूर्वक सत्य प्रस्तुत गर्नुपर्छ।”
नेपालबाट आएका लुम्बिनी प्रेस क्लबका अध्यक्षले भारत र नेपालका पत्रकारहरूबीचको यस संयुक्त संगोष्ठीको प्रशंसा गर्दै भन्नुभयो, “कृत्रिम बुद्धिमत्ता आज विश्वव्यापी रूपमा नकारात्मकता फैलाइरहेको छ। यसप्रति अत्यन्तै सचेत भएर प्रयोग गर्न आवश्यक छ।”
सो अवसरमा गोरखपुर जर्नलिस्ट एसोसिएसनका संरक्षक डा. एस.पी. त्रिपाठी, वरिष्ठ पत्रकार जगदीश लाल, कामिल खान, एस.पी. सिंह, अखिलेश चन्द, उमेश तिवारी लगायत प्रेस क्लबको सम्पूर्ण कार्यकारिणीलाई सम्मानित गरियो।
यस कार्यक्रममा श्री अजय शाही, प्रमोद टेकरीवाल, प्रदीप सुविज्ञ, मनोज यादव, अजीत यादव, अरविन्द राय, कुन्दन उपाध्याय, गायक राकेश श्रीवास्तव, जेल सुपरिटेन्डेन्ट श्री दिलीप कुमार पाण्डे, औषधि व्यवसायी संघका दिलीप सिंह, राजीव रस्तोगी, शिक्षक नेता कुँवर महेश चन्द्र दुबे, मिथिलेश तिवारी, रामेन्द्र प्रताप चन्द, जितेन्द्र सैनी, दामोदर उपाध्याय लगायत ठूलो सङ्ख्यामा सदस्य तथा विशिष्ट व्यक्तिहरू उपस्थित थिए।
कार्यक्रमको सफल सञ्चालन मृत्युञ्जय नवल र सुषमा श्रीवास्तवले गर्नुभयो।
कार्यक्रमको समापनमा पहलगामका शहीदहरू, सीमामा शहीद भएका सैनिक तथा सीमावर्ती नागरिकहरू, साथै पत्रकार बलवन्त राय र पत्रकार वशिष्ठ मुनिलाई श्रद्धाञ्जली दिँदै दुई मिनेट मौन धारण गरिएको थियो र राष्ट्रगानसहित समारोहको समापन गरिएको थियो।
